Ajit Pawar Air Crash- विमानाचा दोष किती? Bombardier Learjet 45 – विमानाचा इतिहास आणि अपघातांचा मागोवा..

निर्मितीचा इतिहास – विल्यम लियर चे महत्वाकांक्षी विमान

Learjet 45 हे नाव विमानजगतात वेग, लक्झरी आणि व्यवसायिक उड्डाणांचे प्रतीक मानले जाते. 1960 च्या दशकात अमेरिकेतील संशोधक आणि उद्योजक William P. Lear यांनी Learjet ब्रँडची सुरुवात केली. त्यांचे ध्येय होते – “लहान विमान, पण मोठ्या जेटसारखा वेग”.

Learjet हे नाव विमान प्रवासाच्या जगात अतिशय प्रतिष्ठित मानले जाते. 1960च्या दशकात जेव्हा पहिले Learjet बनले, तेव्हा “बिझनेस जेट” ही संकल्पना नव्या उंचीवर गेली.
Learjet 45 हे त्या परंपरेचा पुढचा टप्पा होता . हा जुन्या मॉडेल्सचा फक्त विस्तार नव्हता; हे संपूर्णपणे नवीन आणि अद्ययावत डिझाइन होते, एकदम शून्यापासून तयार केलेले! ते विमान 1990च्या दशकात विकसित झाले आणि त्याने त्याच वेळी “बिझनेस जेट” क्षेत्रात एक नवे परिमाण तयार केले. कॅनडा च्या Bombardier या विमान कंपनी ने लियरजेट अमेरिकन कंपनी कडून विकत घेतले आणि आधुनिक तंत्रज्ञानासह लिअरजेट चे संपूर्ण पणे नवीन मॉडेल्स विकसित केले. त्याच प्रक्रियेत 1995 मध्ये पहिल्यांदा उड्डाण करणारे आणि 1998 पासून सेवेत आलेले Learjet 45 हे पूर्णपणे नवीन डिझाइन असलेले बिजनेस जेट ठरले. हे जुन्या Learjet मॉडेल्सचे सुधारित रूप नव्हते तर नव्याने रचलेले, जास्त आरामदायी आणि तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम विमान होते.

Learjet 45 – च्या दिमाखदार प्रतिमेला अपघातांचे गालबोट

हे विमान कॉर्पोरेट प्रवास, सरकारी उड्डाणे आणि चार्टर सेवांसाठी वापरले जाते. वेगवान उड्डाण, उच्च उंचीवर स्थिरता आणि आरामदायी केबिन यामुळे ते लोकप्रिय ठरले. पण इतर सर्व विमानांप्रमाणे याच्याही इतिहासात काही अपघात आणि घटना नोंदल्या गेल्या आहेत.

Learjet 45 हे व्यक्तिगत/चार्टर श्रेणीतील बिझनेस जेट विमान आहे, याची एकूण उड्डाणांची संख्या किती आहे, हे पूर्णपणे सार्वजनिक डेटाबेसमध्ये स्पष्टपणे नोंदवले जात नाही.

मोठ्या वाणिज्यिक वाहतूक कंपन्या( FAA/IATA) प्रमाणे छोट्या Business Aircraft ची नियमित उड्डाण आकडेवारी उपलब्ध नसते.

त्यामुळे अपघातांची विशिष्ट “टक्केवारी” देणे शक्य होत नाही, परंतु इतर छोटे होम-एअरलाइन किंवा चार्टर विमानांसारखेच Learjet 45 चे अपघात सामान्य-उड्डाण तुलनेत जास्त दिसतात (विशेषतः लँडिंग/अप्रोचमध्ये).

Learjet 45 च्या अपघात प्रवणतेबद्दल प्रत्यक्षात याचे कोणतेही अधिकृत “xx% accidents per flights / per flight hours” असा टक्केवारीचा आकडा सार्वजनिकपणे ASN, FAA किंवा ICAO च्या प्रमुख डेटाबेसमध्ये उपलब्ध नाही. ASN सारखे डेटाबेस घटना-आधारित रेकॉर्ड देतात, पण टोटल फ्लाइट-आवृत्तींच्या तुलनेत एक सार्वत्रिक टक्केवारी किंवा विशिष्ट आकडा अधिकृतपणे जाहीर केला गेलेला नाही.

Learjet 45 अपघात – प्रमुख नोंदी

टीप: वरील घटना सार्वजनिकरीत्या नोंदवलेल्या प्रमुख घटनांचा सारांश आहे.

Ajit Pawar Air Crash कसा झाला?

Learjet 45 चे अपघात विमानाच्या तांत्रिक डिझाइनपेक्षा अधिक वेळा हवामान, लँडिंग परिस्थिती, ऑपरेशनल निर्णय आणि पायलट प्रशिक्षणाशी संबंधित असतात. बिजनेस जेट्स लहान विमानतळांवर आणि वेगवेगळ्या हवामानात उड्डाण करतात – त्यामुळे त्यांच्या जोखमीची प्रकृती आणि अपघात कारणे मोठ्या व्यावसायिक विमानांपेक्षा वेगळी असतात. यात विमानतळाची अपुरी तांत्रिक सुविधा ही कधी कधी कारणीभूत असते. Ajit Pawar Air Crash याच कारणामुळे झाला असावा असा अंदाज आहे.

बारामती विमानतळाची पुढे आलेली तांत्रिक उणीव

असे समजते की बारामती विमानतळावर ILS (Instrumental Landing System) प्रणाली कार्यरत नाही. जेंव्हा landing च्या वेळी धुक्यामुळे व पावसामुळे दृश्यमानता कमी असते अशा वेळी विमानाला ILS System मदत करते. विमानाला रेडिओ सिग्नल द्वारे ही System धावपट्टी च्या रेषेत येण्यास महत्वाचे मार्गदर्शन करते. बारामती Airport वर land होणार्या अजीत पवार यांच्या Learjet 45 विमानाचे पायलट सुमित कपूर व सह वैमानिक शांभवी पाटील यांना दाट धुक्यातून विमानाला land करण्यासाठी योग्य मार्गदर्शन मिळाले नाही. बारामती विमानतळाची ही उणीव अपघाताचे मुख्य कारण आहे किंवा नाही हे अजून स्पष्ट झालेले नाही.

खरे कारण Black box सांगेल

Learjet 45 हे एक सक्षम, वेगवान आणि आरामदायी बिजनेस जेट आहे. त्याचा इतिहास हा अभियांत्रिकी यशाचा आहे – पण मागील अपघातांचा इतिहास पाहता त्यात मानवी निर्णय, वातावरण आणि तांत्रिक घटकांची गुंतागुंतही दिसते. विमान सुरक्षितता ही एक सतत विकसित होणारी प्रक्रिया आहे, आणि प्रत्येक घटना विमान उद्योगाला काहीतरी नवीन शिकवते हेच खरे
अजित पवारांच्या अपघातग्रस्त विमानाचा black box मिळाला आहे. यातील रेकॉर्ड्स वरून हा अपघात का झाला याची नेमकी कारणे काही दिवसांत पुढे येतीलच.