येशू ख्रिस्त भारतात आले होते का?
येशू ख्रिस्त यांच्या जीवनातील एक मोठा काळ ज्याला “Missing Years of Jesus” म्हणतात. या काळातील त्यांच्या गतिविधि विषयी ख्रिस्त पुराणात कुठेही नोंद नाही. वयाच्या १२व्या वर्षांपासून ते ३०व्या वर्षापर्यंत त्यांनी काय केलं, कुठे होते, यावर बायबल मौन आहे. याच कालखंडात येशू भारतात आले होते असा काही मान्यवर विचारवंत व इतिहासकारांचा दावा आहे.
जीजस ची हरवलेली १८ वर्षे
येशू ख्रिस्तांच्या जीवनातील १२ ते ३० वयोगटातील काळ, ज्याला “Missing Years of Jesus” म्हणून संबोधले जाते, हा बायबलमधील सर्वात मोठ्या रहस्यांपैकी एक आहे. नवा करार (New Testament) येशूच्या बालपणीच्या काही घटनांचा उल्लेख करतो, परंतु वयाच्या १२ व्या वर्षी मंदिरातील प्रसंगानंतर तो थेट त्यांच्या ३० व्या वर्षी जॉन द बॅप्टिस्टकडून बाप्तिस्मा घेण्यापर्यंतच्या त्यांच्या आयुष्याबद्दल मौन बाळगतो. हे अंतर साधारणतः १८ वर्षांचे आहे, आणि या काळात येशू ख्रिस्ताने काय केले, कुठे राहिले, हे जाणून घेण्यासाठी कोणतेही विश्वसनीय ऐतिहासिक किंवा पुरातत्वीय पुरावे उपलब्ध नाहीत. मुख्य प्रवाहातील विद्वानांचा असा अंदाज आहे की या काळात ते गालील प्रांतात आपल्या कुटुंबासोबत राहून सुतार किंवा बांधकाम व्यावसायिक म्हणून काम करत असावेत.थोडक्यात येशू ख्रिस्त यांचा जन्म झाल्यापासून १२ वर्षे पर्यंत व वयाच्या 30 वर्षांपासून पुढच्या आयुष्याच्या नोंदी पुरातन ख्रिस्ती साहित्यात आढळतात पण मधला १२ वर्षांच्या काळात ते कुठे होते याबाबद अनेक मतभेद आहेत.
रशियन पत्रकार निकोलस नोटोविच ने प्रथमतः सिद्धांत मांडला The unknown life of Jesus या पुस्तकातून
या ऐतिहासिक पोकळीमुळे अनेक शतकांपासून विविध तर्कवितर्क आणि सिद्धांत उद्भवले आहेत, त्यापैकी सर्वात चर्चित म्हणजे येशूंनी हा काळ भारतात घालवला असावा. १९व्या शतकाच्या उत्तरार्धात रशियन पत्रकार आणि साहसी निकोलस नोटोविच (Nicolas Notovitch) याने The unknown life of Jesus या पुस्तकातून हा सिद्धांत जगासमोर आणला. त्याने १८९४ मध्ये ‘द अननोन लाइफ ऑफ जीझस क्राइस्ट’ हे पुस्तक प्रकाशित केले, ज्यात त्याने दावा केला की लडाखमधील हेमिस मठात (Hemis Monastery) त्याला प्राचीन पाली भाषेत लिहिलेले हस्तलिखित सापडले, ज्याला ‘लाइफ ऑफ सेंट इस्सा’ असे म्हणतात. या हस्तलिखितानुसार, ‘इस्सा’ नावाने ओळखला जाणारा येशू वयाच्या १४ व्या वर्षी भारतात आला आणि त्याने हिंदू धर्मग्रंथ व बौद्ध धम्माचा अभ्यास केला. नोटोविचच्या या दाव्याला स्वामी अभेदानंद यांसारख्या काही भारतीय विचारवंतांचा पाठिंबा मिळाला, ज्यांनी १९२१ मध्ये हेमिस मठाला भेट देऊन तत्सम हस्तलिखित पाहिल्याचा दावा केला.
लडाखमधील ‘हेमिस मठ’ आणि तिथली आख्यायिका
लडाख च्या आध्यात्मिक परंपरेत व विशेषतः तेथिल हेमिस मठात असा दावा केला जातो की तिथे येशू ख्रिस्ताचे संदर्भ सापडले आहेत. त्यांना “ईसा” म्हणून ओळखले जात असे आणि त्यांनी हिंदू आणि बौद्ध गुरुकुलांमध्ये शिक्षण घेतले. रशियन अन्वेषक Nicolas Notovitch याने 1894 मध्ये हे लिहून ठेवले आहे.
मॅक्स म्यूलर यांनी नोटोविच चा सिद्धांत खोटा ठरवला
तथापि, येशू भारतात आले होते या सिद्धांताला मुख्य प्रवाहातील इतिहासकार आणि ख्रिस्ती धर्मशास्त्रज्ञांचा कडवा विरोध आहे. नोटोविचच्या दाव्याची सुरुवातीपासूनच चौकशी झाली आणि प्रख्यात विद्वान मॅक्स म्युलर (Friedrich Max Müller) यांनी त्याची हस्तलिखिते बनावट असल्याचे सिद्ध केले. नंतर नोटोविचने स्वतः ही कथा रचल्याची( fabricate ) कबुली दिली. शिवाय, बायबलमध्ये किंवा इतर कोणत्याही प्राचीन ऐतिहासिक स्त्रोतांमध्ये येशूने इतक्या लांबचा प्रवास केल्याचा कोणताही उल्लेख नाही. पहिल्या शतकातील इंडो-रोमन व्यापार मार्ग अस्तित्वात होते, ज्यामुळे प्रवास शक्य होता, परंतु केवळ शक्यता म्हणजे ऐतिहासिक सत्य नव्हे. अहमदीया मुस्लिम संप्रदायासारख्या काही धार्मिक गटांसाठी हा सिद्धांत विश्वासाचा भाग आहे, तरीही आधुनिक विद्वत्तापूर्ण संमती अशी आहे की या ‘हरवलेल्या वर्षां’बद्दल कोणतीही ठोस माहिती नाही आणि येशू भारतात होते हा दावा निराधार आहे.
भारत सरकरची डॉक्युमेंटरी नोटोविच च्या दाव्याची पुष्टी करते?
भारत सरकारच्या Films Division ने ही या विषयावर विस्तृत डॉक्यूमेंटरी बनवलेली आहे जी YouTube वर पाहता येते.
काश्मीरमधील ‘रौजाबल’ येथील एक कबर – येशूचा शेवटचा निवास?
श्रीनगरमधील खानयार भागात स्थित रौजाबल दर्गा येशू ख्रिस्ताची कबर आहे असा एक वादग्रस्त दावा काही इतिहासकार, स्थानिक लोक, आणि आध्यात्मिक संशोधक करतात.
तिथे असलेल्या समाधीमध्ये एका “यूजा आसफ” नावाच्या संताचा उल्लेख आहे जो काहींच्या मते, खुद्द येशू ख्रिस्तच आहेत.
या समाधीत उंचावर कोरलेल्या चिन्हांमध्ये दोन्ही पायांवर जखमा असलेल्या पायांचे ठसे आहेत, जे येशूच्या क्रूसीकरणातील पायांवरील जखमांशी जोडले जातात.
काश्मिरी राजाच्या दप्तरातील येशू भेटीची नोंद
कश्मीरी राजाच्या दफ्तरात येशू भेटीची कोणतीही विश्वसनीय, ऐतिहासिकदृष्ट्या प्रमाणित नोंद नाही. हा दावा बहुतांशी धार्मिक श्रद्धा, वादग्रस्त सिद्धांत आणि काल्पनिक कथांवर आधारित आहे. तरीही, या संदर्भात काही गोष्टींचा उल्लेख केला जातो.
येशूची राजा शालीवाहन शी भेट
पहिली गोष्ट म्हणजे राजा शालिवाहनाची भेट. असा दावा केला जातो की, हिंदू ग्रंथ भविष्य पुराण (खंड ३, ३.२.२१-३३) मध्ये ईश्वर पुत्रम् (देवाचा पुत्र) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या येशूची राजा शालिवाहनाशी (सुमारे इ.स. ७८) भेट झाल्याची नोंद आहे. मात्र, येशूचे कार्य इ.स. २७-२९ च्या सुमारास सुरू झाले, तर राजा शालिवाहन इ.स. ७८ मध्ये सत्तेवर आला, त्यामुळे ही भेट काळाच्या दृष्टीने जुळत नाही.
काश्मीरी पुरातन ग्रंथातील उल्लेख व शिलालेख
दुसरी गोष्ट म्हणजे युझ असफ (Yuz Asaf). काश्मीरमध्ये येशूला युझ असफ (बरे झालेल्यांचा नेता) या नावाने ओळखले जात असे, असे मानले जाते. तारीख-ए-काश्मीर सारख्या १७व्या शतकातील ग्रंथांमध्ये इ.स. ७८ मध्ये युझ असफ काश्मीरात आल्याच्या हरवलेल्या किंवा अवाचनीय शिलालेखाचा उल्लेख आहे.
श्रीनगर ची रोजाबल कबर-अहमदिया पंथाचा दावा
तिसरी गोष्ट म्हणजे रोजा बल (Roza Bal). श्रीनगरमधील रोजा बल हे दफनगृह येशूची कबर असल्याचा दावा अहमदीया पंथाने केला आहे. मात्र, या दफनगृहाचा कोणताही ऐतिहासिक पुरावा नसून ते बौद्ध काळात किंवा काश्मीर सल्तनत (इ.स. १३४६-१५८६) दरम्यान अस्तित्वात होते, याची नोंद नाही.
भारतात येशू ख्रिस्ताला संत योगी मानण्याची परंपरा
शेवटी, येशू काश्मीरला भेट दिल्याचा सिद्धांत निकोलस नोटोविच (इ.स. १८९४) या रशियन प्रवाशाने सुरू केला, परंतु त्याचे दावे फेब्रिकेटेड (बनावट) असल्याचे सिद्ध झाले. थोडक्यात, हे सर्व श्रद्धा आणि वादग्रस्त दावे आहेत, ऐतिहासिक सत्य नव्हे.
ख्रिस्तावरील आपले प्रेम व्यक्त करताना स्वामी विवेकानंद यांनी म्हटले आहे की….
“ख्रिस्त काळात मी पॅलेस्टाईन मधे असतो असतो तर येशू ख्रिस्तांचे पाय मी आपल्या अश्रूंनी नाही तर आपल्या हृदयाच्या रक्ताने धुतले असते”
-Swami Vivekanand
ख्रिस्त भारतात आले होते की नाही या मतावर मतमतांतरे आहेत पण येशू ख्रिस्त हे भारतीयांना एक संत व योगी म्हणून नेहमीच आपले वाटले आहेत.
Disclaimer: सदर लेखातून केवळ उपलब्ध तथ्ये मांडली गेली आहेत. कुठल्याही पक्षाची वा मतांची बाजू न घेता केवळ वादाचा आढावा घेऊन तटस्थ पणे विषयाची माहिती येथे दिली गेली आहे.
हे ही वाचा
➡️हिटलर च्या वंशवादाला अवैज्ञानिक ठरवणारी मराठी वंशशास्त्रज्ञ इरावती कर्वे
➡️150 वर्षांपूर्वी शोधली मुंबई मिल कामगारांनी पावभाजी -Pav Bhaji ची Link अब्राहम लिंकन पर्यंत जाते
➡️चार्ली चॅपलीन यांना आवडला होता मराठी चित्रपट ‘माणूस’
➡️Santa Claus ला पत्र पाठवायचंय? हा घ्या त्याच्या गावचा पत्ता -हो सांता personally उत्तर ही पाठवेल..
About The Author
