इटलीच्या पंतप्रधान Giorgia Meloni यांना भारताचे पंतप्रधान Narendra Modi यांनी Parle ची “Melody” टॉफी भेट दिल्यानंतर सोशल मीडियावर “Melody” हा शब्द ट्रेंड झाला आहे.मोदींकडून इटालियन पंतप्रधान मेलोनी ला दिल्या गेलेल्या या छोट्याशा गिफ्टने इतका प्रभाव निर्माण केला की काही तासांतच “Melody chocolate” सर्च वाढला आणि “Parle Industries”चा शेअर मार्केट मध्येही भाव वधारला.
पण या मागे केवळ विनोद आणि personal chemistry होती का?
की भारतीय confectionery market मध्ये परदेशी giants विरुद्ध “Indian nostalgia brands” पुन्हा पुढे आणण्याचा एक subtle सांस्कृतिक संदेशही दडलेला असू शकतो?
भारतीय Chocolate Market ची वास्तविकता
भारतातील chocolate market वेगाने वाढत आहे. 2025 मध्ये या market चे मूल्य अंदाजे 3 अब्ज डॉलरच्या आसपास पोहोचले असून पुढील दशकात 7% CAGR ने वाढण्याचा अंदाज आहे.
काही तथ्ये
१. भारतीय चॉकलेट मार्केट हे जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या बाजारपेठांपैकी एक असून त्याचा वार्षिक विकास दर (CAGR) सुमारे ८% ते १०% आहे.
२. २०२६ च्या अंदाजानुसार या बाजारपेठेचा एकूण आकार जवळपास २०,००0 ते २५,००० कोटी रुपयांच्या घरात पोहोचला आहे.
३. या मार्केटवर ‘कॅडबरी’ (Mondelez) या परदेशी कंपनीचे तब्बल ६०% ते ६५% हिस्स्यासह एकछत्री साम्राज्य आहे.
४. ‘नेस्ले’ (Nestle) आणि ‘फेरॅरो’ (Ferrero) या इतर आंतरराष्ट्रीय कंपन्या अनुक्रमे दुसऱ्या व तिसऱ्या क्रमांकावर आहेत.
५. भारतीय कंपन्यांमध्ये ‘अमुल’ (Amul) ने प्रीमियम आणि डार्क चॉकलेट सेगमेंटमध्ये कॅडबरीला मोठी टक्कर दिली आहे.
६. ‘पार्ले’ (Parle) आणि ‘आयटीसी’ (ITC) सारखे स्वदेशी ब्रँड्स प्रामुख्याने मास कन्फेक्शनरी आणि गिफ्टिंग मार्केटमध्ये आपली पकड मजबूत करत आहेत.
७. सण-उत्सवांमध्ये पारंपरिक मिठाई ऐवजी ‘चॉकलेट गिफ्टिंग’ संस्कृती वाढल्याने या उद्योगाला मोठी चालना मिळत आहे.
८. सध्या ग्राहकांचा कल आरोग्यविषयक जागृतीमुळे कमी साखरेच्या (Low Sugar) आणि ‘बीन-टू-बार’ (Bean-to-Bar) या प्रीमियम स्वदेशी चॉकलेट्सकडे वेगाने वाढत आहे.
Cadbury भारतात इतकी मोठी कशी झाली?
भारतामध्ये “चॉकलेट” म्हटले की आजही बहुतेकांना Cadbury आठवते.
यामागे तीन मोठी कारणे आहेत:
1. Emotional Advertising
Cadbury ने chocolate ला “kids candy” पासून “family emotion” मध्ये रूपांतरित केले.
“कुछ मीठा हो जाए” सारख्या मोहिमांनी chocolate ला भारतीय सण, celebration आणि gifting culture मध्ये बसवले.
2. Distribution Power
Cadbury ने tier-2 आणि tier-3 शहरांपर्यंत deep retail network तयार केले.
3. Premiumisation
Silk, Bournville, Celebrations यांसारख्या products मुळे middle class consumers premium chocolate culture कडे गेले.
मग Parle ची “Melody” अचानक महत्त्वाची का ठरते?
Melody technically “premium chocolate” नाही.
ती एक caramel-chocolate toffee आहे.
पण तिच्याकडे एक गोष्ट आहे जी Cadbury कडे नाही:
“Collective Indian Memory”
1990s आणि 2000s मधील भारतीय middle class च्या बालपणात Melody, Kismi, Poppins या brands खोलवर रुजलेल्या आहेत.
आजच्या Instagram आणि meme culture मध्ये nostalgia itself becomes a market asset.
मोदींच्या gift gesture ने याच nostalgia ला global visibility दिली.
हा “Economic Nationalism” चा subtle संकेत असू शकतो का?
याचा सरळ पुरावा नाही.
पण strategic symbolism नक्की दिसते.
कारण:
म्हणजेच हा संदेश असा असू शकतो:
“India is not only about premium western brands.
India has its own emotional consumer culture.”
- मोदी आंतरराष्ट्रीय मंचावर अनेकदा भारतीय products आणि local identity promote करतात.
- त्यांनी पूर्वी millets, yoga, khadi, Ayurvedic products यांनाही diplomatic branding दिली आहे.
- Melody gift हा “luxury export” नसून “mass Indian memory” export आहे.
भारतीय Brands विरुद्ध American/European Confectionery Giants
ही स्पर्धा फक्त taste ची नाही.
ती तीन स्तरांवर चालते:स्तरMultinational BrandsIndian BrandsBrandingAspirationalEmotional/NostalgicPricingPremiumAffordableIdentityGlobal lifestyleIndian childhood memoryInnovationPackaging & premium variantsMass familiarityDistributionUrban + modern tradeKirana penetration
पुढे काय होऊ शकते?
1. Nostalgia Marketing Boom
Parle, Amul, Campco सारख्या भारतीय कंपन्या retro branding aggressively वापरू शकतात.
2. “Indian Candy Diplomacy”
Yoga प्रमाणेच भारतीय snacks, candies आणि regional foods हे soft power tool बनू शकतात.
3. Premium Indian Chocolate Brands
भारतामध्ये single-origin cocoa, artisanal chocolate आणि Ayurveda-inspired confectionery यांची नवीन wave तयार होत आहे.
4. Cadbury चे dominance लगेच कमी होणार नाही
Cadbury ची distribution, marketing आणि consumer trust खूप मोठी आहे. त्यामुळे Melody trend हा symbolic आहे; market overthrow नाही.
निष्कर्ष
Melody च्या एका छोट्या पॅकेटने दोन गोष्टी दाखवल्या:
- Modern diplomacy आता memes आणि pop culture ने चालते.
- भारतीय consumer nostalgia हीसुद्धा economic asset बनू शकते.
कदाचित मोदींचा उद्देश Cadbury ला थेट challenge करणे नसेल.
पण “Indian mass brands can become global conversation starters” हा संदेश मात्र नक्की गेला आहे.
आणि business world मध्ये perception itself is market power.
About The Author
