इटलीच्या पंतप्रधान Giorgia Meloni यांना भारताचे पंतप्रधान Narendra Modi यांनी Parle ची “Melody” टॉफी भेट दिल्यानंतर काही तासांतच “Melody chocolate” सर्च वाढला आणि “Parle Industries”चा शेअर मार्केट भाव वधारला
भेटींमागे मोदींची सूचकता
इटली च्या पंतप्रधान जॉर्जिया मेलोनी या दिसायला नक्कीच सुंदर आहेत. डोनाल्ड ट्रंप यांनी तर Gaza Summit च्या मंचावरून Georgia Meloni is a beautiful Woman! असे थेट विधान नुकतेच केले आहे.मोदींनी असे काही विधान केले नसले तरी आपल्या कृतीतून त्यांनी Meloni यांना प्रेम युक्त असा आदर दाखवला आहे. या कृतीमागे मागे केवळ विनोद आणि personal chemistry होती का?
मोदींनी रशियन पंतप्रधान व्लादिमीर पुतीन यांना ही सूचक पणे भगवद्गीतेची प्रत भेट दिली होती. रशिया मधे एका प्रांतात भगवद्गीतेला ‘हींसक विचार’ ठरवून Ban केले गेले होते पण कोर्टात गीतेवरचा हा आक्षेप सिद्ध होवू शकला नव्हता. ही पार्श्वभूमी लक्षात घेऊनच मोदींनी पुतीन यांना भगवद् गीता भेट दिली असावी का?
अमेरिकन Confectionery Giants नी भारतीय मार्केट काबीज करून टाकलेले आज दिसते. अशा परिस्थितीत Georgia Meloni यांना Parle चे Melody Chocolates भेट देण्याच्या कृतीमध्ये “Indian nostalgia brands” पुन्हा पुढे आणण्याचा मोदींचा एक subtle सांस्कृतिक संदेशही दडलेला असू शकतो?
भारताचे Chocolate Market 25000 कोटींचे आहे. एवढ्या मोठ्या व्यवसायात भारतीय मोठे ब्रांड म्हणजे पारले आणि अमूल India. विशेषतः Parle हा भारताचा Nostalgia brand आहे. या brand शी भारतीयांचे भावनिक नाते आहे. पारले ने वर्षभरापूर्वी आपले iconic biscuit विदेशी Oreo प्रमाणे काळ्या रंगात बाजारात उतरवले. पण त्यांचा हा आंतरराष्ट्रीय होण्याचा प्रयत्न फसला. लोकांना पारले बिस्कीट तसेच हवे आहे जसे त्यांनी ते आपल्या लहानपणी पाहिले आहे. Cadbury ने उत्कृष्ट Ad Campaign राबवून “कुछ मीठा हो जाये” असं म्हणत भारतीय संस्कृती मधे शिरकाव केला आहे. पारले मात्र कुठलीही strategic व aggressive जाहिरात मोहीम न राबवता भारतीय ग्राहकाच्या मनात अढळ स्थानावर आहे.
भारतीय Chocolate Market ची वास्तविकता
भारतातील chocolate market वेगाने वाढत आहे. 2025 मध्ये या market चे मूल्य अंदाजे 3 अब्ज डॉलरच्या आसपास पोहोचले असून पुढील दशकात 7% CAGR ने वाढण्याचा अंदाज आहे.
काही तथ्ये
१. भारतीय चॉकलेट मार्केट हे जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या बाजारपेठांपैकी एक असून त्याचा वार्षिक विकास दर (CAGR) सुमारे ८% ते १०% आहे.
२. २०२६ च्या अंदाजानुसार या बाजारपेठेचा एकूण आकार जवळपास २०,००० ते २५,००० कोटी रुपयांच्या घरात पोहोचला आहे.
३. या मार्केटवर ‘कॅडबरी’ (Mondelez) या परदेशी कंपनीचे तब्बल ६०% ते ६५% हिस्स्यासह एकछत्री साम्राज्य आहे.
४. ‘नेस्ले’ (Nestle) आणि ‘फेरॅरो’ (Ferrero) या इतर आंतरराष्ट्रीय कंपन्या अनुक्रमे दुसऱ्या व तिसऱ्या क्रमांकावर आहेत.
५. भारतीय कंपन्यांमध्ये ‘अमुल’ (Amul) ने प्रीमियम आणि डार्क चॉकलेट सेगमेंटमध्ये कॅडबरीला मोठी टक्कर दिली आहे.
६. ‘पार्ले’ (Parle) आणि ‘आयटीसी’ (ITC) सारखे स्वदेशी ब्रँड्स प्रामुख्याने मास कन्फेक्शनरी आणि गिफ्टिंग मार्केटमध्ये आपली पकड मजबूत करत आहेत.
७. सण-उत्सवांमध्ये पारंपरिक मिठाई ऐवजी ‘चॉकलेट गिफ्टिंग’ संस्कृती वाढल्याने या उद्योगाला मोठी चालना मिळत आहे.
८. सध्या ग्राहकांचा कल आरोग्यविषयक जागृतीमुळे कमी साखरेच्या (Low Sugar) आणि ‘बीन-टू-बार’ (Bean-to-Bar) या प्रीमियम स्वदेशी चॉकलेट्सकडे वेगाने वाढत आहे.
Cadbury भारतात इतकी मोठी कशी झाली?
भारतामध्ये “चॉकलेट” म्हटले की आजही बहुतेकांना Cadbury आठवते.
यामागे तीन मोठी कारणे आहेत:
1. Emotional Advertising
Cadbury ने chocolate ला “kids candy” पासून “family emotion” मध्ये रूपांतरित केले.
“कुछ मीठा हो जाए” सारख्या मोहिमांनी chocolate ला भारतीय सण, celebration आणि gifting culture मध्ये बसवले.
2. Distribution Power
Cadbury ने tier-2 आणि tier-3 शहरांपर्यंत deep retail network तयार केले.
3. Premiumisation
Silk, Bournville, Celebrations यांसारख्या products मुळे middle class consumers premium chocolate culture कडे गेले.
मग Parle ची “Melody” अचानक महत्त्वाची का ठरते?
Melody technically “premium chocolate” नाही.
ती एक caramel-chocolate toffee आहे.
पण तिच्याकडे एक गोष्ट आहे जी Cadbury कडे नाही:
“Collective Indian Memory”
1990s आणि 2000s मधील भारतीय middle class च्या बालपणात Melody, Kismi, Poppins या brands खोलवर रुजलेल्या आहेत.
आजच्या Instagram आणि meme culture मध्ये गत आठवणी एकप्रकारे भावनिक खजीना ठरतात.
मोदींच्या gift gesture ने याच nostalgia ला global जागतिक दृष्यमानता दिली आहे.
हा “ आर्थिक राष्ट्रवादाचा’ (Economic Nationalism) चा संकेत असू शकतो का?
असे म्हणन्यास पुरावा नाही.
पण strategic symbolism नक्की दिसते.
म्हणजेच हा संदेश असा असू शकतो:
“India is not only about premium western brands.
India has its own emotional consumer culture.”
- मोदी आंतरराष्ट्रीय मंचावर अनेकदा भारतीय products आणि local identity promote करतात.
- त्यांनी पूर्वी millets, yoga, khadi, Ayurvedic products यांनाही “diplomatic branding” दिली आहे.
- Melody gift हा “luxury export” नसून “mass Indian memory” export आहे.
पुढे काय होऊ शकते?
1. Nostalgia Marketing Boom
Parle, Amul, Campco सारख्या भारतीय कंपन्या retro branding aggressively वापरू शकतात.
2. “Indian Candy Diplomacy”
Yoga प्रमाणेच भारतीय snacks, candies आणि regional foods हे soft power tool बनू शकतात.
3. Premium Indian Chocolate Brands
भारतामध्ये single-origin cocoa, artisanal chocolate आणि Ayurveda-inspired confectionery यांची नवीन wave तयार होत आहे.
4. Cadbury चे dominance लगेच कमी होणार नाही
Cadbury ची distribution, marketing आणि consumer trust खूप मोठी आहे. त्यामुळे Melody trend हा symbolic आहे; market overthrow नाही.
निष्कर्ष
Melody च्या एका छोट्या पॅकेटने दोन गोष्टी दाखवल्या:
- Modern diplomacy आता memes आणि pop culture ने चालते.
- भारतीय consumer nostalgia हीसुद्धा economic asset बनू शकते.
कदाचित मोदींचा उद्देश Cadbury ला थेट challenge करणे नसेल.
पण “Indian mass brands can become global conversation starters” हा संदेश मात्र नक्की गेला आहे. मोदींच्या इतर राष्ट्रप्रमुखांना दिलेल्या भेटींमागे काही ना काही गर्भित अर्थ नक्कीच दडलेला असतो. रशियाचे पंतप्रधान व्लादिमीर पुतीन आणि आता इटली च्या पंतप्रधान जॉर्जिया मेलोनी या दोघांनाही मोदींनी दिलेल्या भेटी मागे एक subtle मेसैज असावा असे वाटते..
हे ही वाचा:
▶️Gloria Vanderbilt हिने जगात पहिली Ladies Fitted Jeans बनवली
About The Author
